Verschil Autisme, TOS en selectief mutisme - het Beelddenkende Brein

Jonge kinderen ontwikkelen zich allemaal op hun eigen manier. Je krijgt als ouder geen handleiding meegeleverd en mag zelf uitzoeken hoe jouw kindje in elkaar steekt. Als er problemen zijn in de ontwikkeling is het vaak gokken waar de verstoorde ontwikkeling vandaan komt.

Sociale ontwikkeling bij een TOS

Als de spraakontwikkeling moeizaam op gang komt kan dat verschillende oorzaken hebben. Zowel een taalontwikkelingsstoornis, doofheid en autisme kunnen de oorzaak zijn van een vertraagde taalontwikkeling. Een goede taalontwikkeling is heel belangrijk voor de sociale en emotionele ontwikkeling. Kinderen leren van nadoen en leren van jouw reactie op hun gedrag. Als zij iets zeggen dan is jouw reactie een belangrijk leermoment. Kinderen die pas laat gaan praten kunnen dus veel later gaan ‘oefenen’ met sociale interactie. Ook de aansluiting bij leeftijdsgenoten die zo belangrijk is voor de sociale ontwikkeling gaat moeizaam als een kind nog niet kan praten.

Autisme en de sociale ontwikkeling

Autisme kenmerkt zich onder andere door een vertraagde sociale ontwikkeling. Waar bij kinderen zonder autisme de sociale ontwikkeling voorop staat en gevolgd wordt door de cognitieve ontwikkeling, staat bij kinderen met autisme de cognitieve ontwikkeling op een en volgt de sociale ontwikkeling later. het autistische brein maakt geen onderscheidt tussen sociale en andere informatie waardoor alles even belangrijk gevonden wordt. Ook wordt de informatie van de spiegelneuronen anders verwerkt in het brein waardoor er minder imitatie plaats vindt. Leren praten gaat grotendeels via de spiegelneuronen doordat jonge kinderen vai de spiegelneuronen de bewegingen en klanken met hun eigen lijf nabootsen.

Een vertraagde spraakontwikkeling kan dus duiden op autisme omdat bij autisme deze spiegelneuronen niet altijd optimaal de informatie doorgeven en het kind dus nog niet gaat nabootsen. daardoor komt de spraak langzaam op gang. Vaak hebben ze in hun hoofd wel spraak maar kunnen ze het nog niet uitspreken of voelen ze zich nog niet veilig genoeg. Het Kan zijn dat de eerste woordjes papa en mama pas op 2 1/2 jarige leeftijd komen. Er zijn ook autistische kinderen die pas op nog latere leeftijd als 5 of 6 ineens gaan praten met volzinnen zonder daarvoor goed gecommuniceerd te hebben.

De oorzaken van een TOS

Bij een taalontwikkelingsstoornis (TOS) ligt de oorzaak voor de late taalontwikkeling in de linkerhersenhelft. Daar zitten de breingebieden die woorden en begrippen automatisch met elkaar verbinden en daar wordt ook de spraak aangestuurd. Ook bij beelddenkers. Ook moet voor spraak de mondmotoriek ontwikkeld worden en de juiste signalen ontvangen. Bij een TOS zit er in een, of meer, van deze hersengebieden een probleem in de ontwikkeling. Over het algemeen is er sprake van een vertraging in de ontwikkeling en niet het niet ontwikkelen. Maar ook een vertraagde ontwikkeling brengt behoorlijk wat problemen in de rest van de ontwikkeling met zich mee omdat de verschillende ontwikkelingen van elkaar afhankelijk zijn. Het gevaar bij een goed ontwikkelende TOS is dat het kind weer naar regulier onderwijs gestuurd wordt, zonder verdere begeleiding terwijl de TOS wel invloed heeft gehad op de vroege ontwikkeling en dat werkt nog jaren door. Zeker als er sprake is van een hoge intelligentie is dit een gevaar omdat er dan gecompenseerd wordt en het kind niet als hoogbegaafd gezien wordt maar wel die onderwijsbehoefte heeft. Je kunt dit merken doordat het kind heel langzaam praat, woorden moet zoeken en moeite heeft met begrijpend lezen.

Selectief Mutisme

Een kind dat in bepaalde situaties niet spreekt kan te maken hebben met selectief mutisme. Dit wordt veroorzaakt door stress. Een heftige gebeurtenis op jonge leeftijd bij een hooggevoelig brein kan zoveel impact hebben dat het permanent in de stress schiet. Het kind is in een soortgelijke situatie niet in staat om te spreken. Het lichaam stuurt dan de mondspieren niet meer aan (dyspraxie). Dit kan veroorzaakt worden door misbruik, een ongeluk, een ziekenhuisopname maar zeker ook niet-passend onderwijs. Dit kan ook een symptoom zijn van autisme omdat autisten ook vaak onder hoogspanning staan dat zich kan uiten in selectief mutisme.

Kernopleiding Beelddenken

Tijdens de dag neurodiversiteiten besteden we zowel aan autisme en TOS aandacht. Ook dyspraxie komt aan de orde. Met deze kennis weet je het verschil aan te geven waardoor je aan kunt sluiten bij de behoefte van het kind ook als het al wat ouder is en in het reguliere systeem mee moet draaien. Herkennen is de eerste stap naar een oplossing.