ADHD op de werkvloer

Wat merk je hiervan op de werkvloer?

Zorg dat je voor jezelf begrijpt dat je ADHD of ADD hebt en dat je weet waar jij het meeste last van hebt. Daarnaast is het belangrijk dat je dat accepteert. Pas dan zijn er mogelijkheden om je werkzaamheden zo in te richten dat jij optimaal kan presteren. Dan krijg jij zelfvertrouwen en eigenwaarde en ga je dat uitstralen. Steeds maar weer moeten vragen wat ook alweer de opdracht was of steeds dingen vergeten maakt je onzeker. Zeker als je collega’s daar op reageren. Ook je collega’s moeten dus weten waar jij het mee moet doen. Iemand met ADHD of ADD is vaak gevoelig. Jij hebt dus ook last van geluiden, geuren of lichten. Die overprikkeling maakt de chaos in je hoofd niet makkelijker dus is het erg belangrijk dat je zo min mogelijk onnodige prikkels krijgt. Heb je de rest van je denkcapaciteit over om je taken uit te voeren. Door gebruik te maken van lijstjes en andere hulpmiddelen om te onthouden wat je ook alweer moest doen voorkom je dat je dat steeds moet vragen. Je hebt, net als andere beelddenkers, behoefte aan autonomie dus moet je zorgen dat je kan onthouden (in of buiten je hoofd) wat je moet doen, dan kan jouw creatieve brein wel oplossen hoe je het moet doen.

Intelligentie en werkniveau

Mensen met ADHD en ADD beginnen vaak op een lager niveau dat past bij hun intelligentie. Ze hebben namelijk een deel van hun intelligentie nodig om te compenseren voor de chaos.

Daarnaast zijn ze vaak heel creatief, wel of niet goed in met de handen werken. Door hun hoge intelligentie komen ze echter niet altijd op het praktijkgerichte beroepsonderwijs uit waar ze juist wel hun talenten kwijt kunnen. Want naast chaos in het hoofd zijn mensen met ADHD/ADD vaak snelle denkers en zitten boordevol energie. Die energie moeten ze ergens kwijt. Door actief bezig te zijn met je werk zorg je ook nog eens voor voldoende beweging waardoor er op een natuurlijke manier dopamine aangemaakt wordt waardoor je hoofd beter kan denken.

Wat je van je opdrachtgever kan verlangen is duidelijkheid over een opdracht. Wanneer moet het af zijn, aan welke eisen moet het voldoen, met wie moet ik het doen en waarmee.

Gaat er eens iets fout dan is het belangrijk dat er direct feedback gegeven wordt op datgene wat fout ging, liefst gelijk met een voorbeeld hoe het anders had gekund. Omdat de verbindingen in de voorhoofdskwabben niet altijd even efficiënt werken moet iemand met ADHD dat bewust aanleren. Als beelddenker heeft hij/zij genoeg informatie nodig om die puzzel in het hoofd compleet te maken. Omdat er zoveel informatie binnenkomt zit er in die puzzel ook wel eens verkeerde informatie. Dus erg belangrijk om duidelijk de essentiële punten op te schrijven.

Zit je op kantoor en zit je de hele dag stil maak dan gebruik van fietswielen, activatiestoelen, een hoog-laagbureau om te zorgen dat je zoveel mogelijk in beweging blijft.

Beelddenkers en ADHD

Beelddenkers, hebben we gezien, zijn ook snel afgeleid en hebben soms ook een korte aandachtsboog. Maar op het moment dat ze iets interessant vinden, kunnen ze prima de aandacht erbij houden. Daar ligt het grote verschil met ADHD. Het is dus belangrijk om te achterhalen of het kind(je werknemer, klant, collega, jijzelf) zich altijd slecht kan concentreren of alleen bij taken die hij/zij te moeilijk vindt. Hij/zij zal dan al snel zeggen dat iets saai is, maar meestal betekent saai dat men tijdens de uitleg iets niet begrepen heeft. Logisch natuurlijk, want waarschijnlijk heeft deze leerling(je werknemer, klant, collega, jijzelf) een heel andere leeringang die nog niet is aangesproken, waardoor hij nog niet heeft begrepen wat hij moet doen. Als je hebt achterhaald of iemand de taak goed begrijpt en goed kan uitvoeren, en dan nog steeds afgeleid is, dan kan er gedacht worden aan ADHD. Hoe lang kan iemand naar een film kijken of tekenen? Iemand met ADHD kan wel hyperfocussen. Dan is hij/zij helemaal verzonken in een boek of film en komt er niets anders meer binnen.

Het concentratieprobleem van beelddenkers ontstaat doordat het visuele werkgeheugen niet toereikend is. Om iets te onthouden, heb je, als beelddenker, een plaatje nodig. In het werkgeheugen wordt dit maar een paar seconden vastgehouden en wordt het snel verdrongen door een ander plaatje doordat je een tweede opdracht krijgt, een vogeltje langs ziet vliegen of ook nog iets anders aan het doen bent. Als je een woord moet onthouden, gaat dat makkelijker, omdat een woord minder informatie heeft. Het werkgeheugen kan zeven woorden onthouden; een plaatje is op zichzelf al zo veel informatie dat het werkgeheugen vol zit. Je kunt wel technieken aanleren om je werkgeheugen efficiënter te gebruiken, door bijvoorbeeld plaatjes samen te voegen.

Op de werkvloer is de korte spanningsboog, het snel afgeleid zijn, soms een probleem. Mensen met ADHD vergeten nogal eens wat waardoor ze niet altijd betrouwbaar zijn in wat ze gaan leveren. Dat wil niet zeggen dat ze een risicofactor zijn. Bij duidelijke kaders en genoeg ingebouwde autonomie gedijen ze prima en kunnen ze juist heel veel energie in hun werk kwijt. Geef ze de juiste functies of zorg dat er iemand is die ze op de snelweg kan houden. Die regelmatig even checkt of ze wel overzicht houden en niet iets vergeten. Uiteindelijk nemen ze de gebruiken om systematisch te werken over en kunnen ze het zelf beter alleen af. Maar in het begin hebben ze het nodig dat er van buitenaf structuur opgelegd wordt.

Vertraagde ontwikkeling zenuwstelsel

Door de vertraagde ontwikkeling van de hersenen kan de vorming van de executieve functies bij kinderen met ADHD een aantal jaren achterlopen(vergeleken met de “normaal”). Hierdoor is het voor hen vaak lastig om bepaalde taken uit te voeren die leeftijdgenootjes al wel aankunnen. Dit heeft niets met intelligentie te maken, maar met rijping van het zenuwstelsel en bepaalde hersengebieden, vooral in de frontaalkwab. Doordat de intelligentie hoger ligt dan wat ze waar kunnen maken zijn het vaak chronische onderpresteerders. Je verwacht meer dan dat er uitkomt.  De zwakke executieve functies zitten het leren in de weg, en het dopaminetekort leidt tot een korte spanningsboog. Meisjes met ADHD worden net als meisjes met autisme nogal eens over het hoofd gezien. Van nature zijn meisjes rustiger. Hun hersenen zijn ook anders bedraad dan die van jongens: het meisjesbrein heeft meer en fijnere verbindingen dan het jongensbrein. Meisjes kunnen ook makkelijker verbinding maken met de diepere delen van de hersenen waardoor de ADHD minder sterk naar voren komt. De concentratieproblemen zijn er echter wel. Sinds autisme bekender is geworden, komen veel vrouwen met regelmatige burn-outs er toch achter waarom het steeds mis gaat. Een diagnose autisme brengt dan verlossing en verklaring voor veel ellende in hun leven. De kennis over beelddenken heeft hetzelfde effect.

Ook voor vrouwen op de werkvloer kan ADHD best lastig zijn. Omdat het brein van een vrouw al heel veel verschillende opties heeft en veel aandachtspunten zijn het er nu wel heel veel. Ook nu geldt dat structuur van buitenaf helpend is om overzicht te houden en dingen gedaan te krijgen. Een middag zelf je tijd in kunnen delen in een omgeving waarin je weet hoe je dingen moet doen kan ook helpend zijn. Dan gaat het wellicht niet in een logische volgorde maar het komt wel allemaal af. De crux zit vaak in net niet helemaal weten hoe te beginnen waardoor het brein afdwaalt en dus niet verder komt. Met de jaren komt de ervaring en gaat het steeds gemakkelijker. In het begin is het belangrijk dat er hulp is die even meedenkt hoe je bepaalde problemen en situatie aanpakt.