Hoogbegaafdheid en een sterke wil, narcisme

Een hoogbegaafd brein, een beelddenkbrein met een hoge intelligentie, versterkt de eigenschappen van het brein. Dat betekent dat het brein een extra compleet en complex beeld creëert maar ook dat het open staat voor heel veel prikkels en al die prikkels meeneemt in het denkproces. Gevoel is daarbij een belangrijk element van het totaalbeeld. Het gevoel neemt toe met de hoogte van de intelligentie. Afhankelijk van het dominantieprofiel wordt gevoel als heel heftig ervaren, iets waar je niet omheen kunt. Daarbij geldt ook nog eens: hoe meer links dominante zintuigen des te hoger de gevoeligheid. Dat geldt ook voor mensen met een lagere intelligentie maar bij een hoger dan gemiddelde intelligentie wordt dit een opvallen kenmerk.

Door de hoge gevoeligheid en de snellere ontwikkeling zien hoogbegaafde kinderen al snel dat zij niet aan het standaard plaatje voldoen. Ook hebben zij een sterke behoefte aan autonomie en gelijkwaardigheid. Gelijkwaardigheid die in een kleuterklas vaak nog niet aanwezig is. Autonomie lukt vaak nog wel, die wordt in groep 3 aan banden gelegd. Maar ze doorzien al snel het systeem en weten dat ze niet gaan krijgen wat ze nodig hebben. Ze zijn vaak al verder in hun morele fase waardoor zij het gezag van een leerkracht niet als vanzelfsprekend ervaren.

Het gevoel van rechtvaardigheid kan enorm zijn bij hoogbegaafde mensen, ook op jonge leeftijd. Hetzelfde geldt voor hoog-intelligente mensen maar daar speelt het gevoel vaak een iets minder grote rol. Dat uit zich vaak in bezig zijn met grote levensvragen. De dood, oorlog, ziektes. Het is allemaal niet eerlijk en onrechtvaardig. Bij beelddenkers komt daar de gevoeligheid nog bij en ook het overnemen van de angst en schrik van andere mensen zoals ouders of collega’s. Jonge kinderen hebben nog niet zoveel ervaringen en nemen daarbij de angst van de ouders over, ook kunnen ze nog niet begrijpen dat ze er niet altijd iets aan kunnen doen. Wat ze wel kunnen begrijpen is dat het niet eerlijk is dat er niets aan gedaan wordt. Het gevoel van onmacht kan heel groot zijn. Ook de angst kan soms niet-proportionele omvang krijgen doordat ze zelf de missende informatie invullen. Zo kunnen ze een oorlog of aardbeving ver weg op hun eigen leven gaan betrekken. Gedoseerde informatie is dan heel belangrijk.

Hoogbegaafden en het universum

Kinderen leren doordat ze alles wat ze bedenken kunnen afchecken met het universum. Tot een jaar of 7 staat dit lijntje open. Doordat ze deze mogelijkheid tot afchecken hebben weet het brein welke verbinding die ze hebben gelegd wel of niet goed is. Anders zou er teveel ruis op de lijn komen. Er komt geen kennis uit het universum, kinderen moeten wel zelf het verband tussen twee feiten leggen. Hoogbegaafde kinderen leggen al heel snel heel veel verbanden omdat hun brein een puzzelende manier van denken heeft. Zo puzzelen ze, soms onbewust, al heel veel dingen bij elkaar die steeds weer bevestigd kunnen worden. vandaar dat ze al op jonge leeftijd, soms al met 2 1/2 of 3 jaar kunnen lezen en rekenen.

Bij sommige hoogbegaafde kinderen sluit dit lijntje niet. Die blijven verbinding houden met het universum waardoor ze blijvend de mogelijkheid hebben om verbanden af te checken. Dit zijn de echte ‘wonderkinderen’, kinderen die heel snel door het onderwijssysteem gaan en al op hele jonge leeftijd kunnen componeren, of wiskundige opgaven kunnen oplossen.

Muziek kan heel snel heel veel gevoel losmaken. Muziek heeft een directe verbinding met het universum waardoor de intentie van de schrijver of componist gelijk overgebracht kan worden. Hoe hoger de gevoeligheid, des te meer impact muziek kan hebben. Dat geldt voor alle soorten muziek. Ook boeken hebben deze connectie. Al op hele jonge leeftijd kunnen sommige kinderen heel erg geraakt worden door muziek. Via het universum ontstaat er een lijntje tussen de schrijver en de lezer, daarvoor hoeft er geen bewuste verbinding met het universum te zijn.

Hoog EQ

Hoogbegaafden met een laag EQ hebben alleen te maken met hun eigen gevoeligheid en de eigenschap van het brein dat lichaamstaal altijd meegenomen wordt in het denkproces, ook een hoogbegaafd brein met autisme kan lichaamstaal lezen. Heb je daarnaast ook nog een hoog EQ (emotionele intelligentie) dan kun je ook het gevoel van andere mensen overnemen. Dat betekent dat je een hoog empathisch vermogen hebt. Je kunt dan goed inschatten wat de behoefte van de ander is. Maar ook de reactie van de ander kun je goed lezen en overnemen. Dus een gevoel van teleurstelling, irritatie of blijdschap heeft direct invloed op jouw gevoel. Ook fysieke pijn, zoals hoofdpijn, misselijkheid of een zere teen kun je overnemen. Een gevoel van angst, onzekerheid of juist zelfverzekerdheid pik je ook op.

Dat kan voor een jong kind heel veel zijn maar ook voor volwassenen is dit gevoel heel veel. Het is belangrijk dat je je bewust wordt van het feit dat het gevoel dat je ervaart niet altijd van jezelf is.

HB en het autonome zenuwstelsel

Hoogbegaafde kinderen ervaren prikkels op een intense manier. Ze nemen intens en gedetailleerd waar en verwerken de prikkels intenser. Zo slaan ze hun ervaringen ook intens op en kunnen triggers van het autonome zenuwstelsel ook intens terugkomen. Daardoor is het heel belangrijk dat hoogbegaafde kinderen al jong leren hoe ze hun triggers kunnen herkennen en ook hoe ze hun eigen lichaamsstaat kunnen voelen en ontdekken. Door het hoge zelfbewustzijn kunnen ze daar ook al op jonge leeftijd mee aan de slag gaan om zo hun eigen gevoelsleven in de hand te kunnen houden en te kunnen reguleren. Dat vergt als ouder of leerkracht/hulpverlener dat je je in het autonome zenuwstelsel verdiept en een kind daarin meeneemt. We noemen dit neuroceptie: weten hoe je eigen lijf er voor staat.

Het mooie van het hoogbegaafde brein is dat het dit proces bewust kan volgen. Neuroceptie is het onbewuste proces in ons brein dat continu de omgeving, ons lijf en alle andere prikkels scant op gevaar. Dus ook de prikkels in je lijf. Op basis van deze neuroceptie handelt ons autonome zenuwstelsel. Autonoom staat voor ‘zelluf doen’ het handelt dus op eigen houtje en zorgt voor onze veiligheid. Evolutionair gezien een heel belangrijk instrument want het zorgt er ook voor dat we onze hand terugtrekken bij iets heets en dat we opzij springen als we ineens een auto op ons af zien komen. Die reflexen zijn levensreddend en zijn de oorzaak dat wij met z’n allen met zoveel auto’s tegelijkertijd de weg op kunnen terwijl er verhoudingsgezien maar weinig ongelukken gebeuren.

Triggers uit het verleden worden door het lichaam opgenomen in het werkgeheugen zodra we in een situatie zitten die soortgelijk is. Een hoogbegaafd brein associeert heel vaak waardoor het dus ook veel triggers kan krijgen.

Als je veel last hebt van associaties dan kan dat best heftig zijn. Als je daardoor vaak gespannen bent omdat je relatief vaak triggers tegenkomt is het zaak dat je daar iets aan doet.

Waar het op neer komt is dat je je triggers leert herkennen en dat je weet hoe je jouw zenuwstelsel weer rustig kunt krijgen. Dat kan even diep ademhalen zijn, of even buiten wandelen. Er met iemand over praten of juist even jezelf terugtrekken met een boek. De aanwijzingen hoe dat b=voor iemand werkt kun je achterhalen via het persoonlijkheidsprofiel. Dat geeft inzicht in waar een brein rustig van kan worden. En waar de triggert vandaan kunnen komen. Hoe beter jij jouw innerlijke veiligheid kunt bestuderen des te bewuster wordt je je van de triggers die jouw brein heeft. En als jij jezelf weer rustig weet te krijgen kun je dat rustige gevoel ook weer op een kind overbrengen als die dat nodig heeft.

Omdat ons autonome zenuwstelsel op een onbewuste manier reageert op triggers heeft je denkbrein niet altijd de kans om deze triggers bewust waar te nemen, als je je bewust bent van hoe het autonome zenuwstelsel werkt dan kun je dat wel. Dan kun je je in jezelf keren en voelen hoe je lijf ervoor staat. Eerst heel even, voor een seconde maar na wat oefening kun je steeds langer jezelf gaan voelen en terug naar jouw comfort zone, ook na een heftige emotionele uitbarsting. Emoties gaan in golven. Door op de golf mee te surfen kom je weer tot rust. Laat de emotie er zijn en doorleef de emotie dan zal je zien, als jij je in een veilige omgeving hebt teruggetrokken, dat je lijf weer tot rust komt. Deze positieve ervaring zorgt ervoor dat je de volgende keer minder heftig op dezelfde trigger reageert omdat je deze positieve ervaring hebt toegevoegd aan die heftige ervaring. Natuurlijk zijn er meer triggers en kunnen ze je zomaar overvallen maar als jij weet hoe je ze op kunt vangen en kunt doorleven ben je er minder bang voor en langzaam maar zeker zul je merken dat je hele lijf tot rust komt. We noemen dit herprogrammeren: het opnieuw bedraden van je autonome zenuwstelsel via regulatie en co regulatie.

Een sterke wil, een hoog IQ en een hoog EQ

De combinatie sterke wil, een hoge intelligentie en een hoog EQ is een uniek combinatie die vaak voor een lastige combinatie zorgt. Ook bij taaldenkers maar meer nog bij beelddenkers. Je weet precies wat je wil en hoe je dat wil bereiken. Je voelt precies aan wat een ander ervan vindt en vindt het heel belangrijk dat die ander blij bent. Daarnaast ben je in staat om iedereen te manipuleren om gedaan te krijgen wat die gedaan wil krijgen. Deze sterke wil is een vloek en een zegen. Het zorgt voor een duidelijk innerlijk kompas waar je niet zomaar aan voorbij kunt. Maar ook je hooggevoeligheid is sterk ontwikkeld. Vaak heb je contact met het universum en kunnen je op zielsniveau verbinding maken met de ander waardoor je steeds feedback krijgt hoe het met die ander gaat. Je rechtvaardigheidsgevoel wil ervoor zorgen dat je zelf tot je recht komt maar ook dat je het de ander naar de zin maakt. Je wilt een harmonieuze sfeer en zal er alles aan doen om dat te bereiken. Alleen zijn de mogelijkheden beperkt. Daarnaast heb je ook te dealen met je innerlijke kompas die heel duidelijk de weg wijst. Je wilt graag zelf je eigen pad bepalen, de autonomie is heel belangrijk maar op jonge leeftijd weet je vaak nog niet binnen welke grenzen je moeten blijven. De sterke wil is namelijk al op hele jonge leeftijd zichtbaar en op die leeftijd is een kind vaak nog niet in staat om alles wat jij probeert uit te leggen te begrijpen. Duidelijkheid is daarbij het toverwoord. Duidelijkheid en gelijkwaardigheid. Duidelijkheid in de grenzen die er gesteld worden. Als ze weten wat wel en niet mag kunnen ze daar rekening mee houden. Straffen en belonen werkt niet bij deze kinderen. Een straf is niet eerlijk en zorgt alleen maar voor nog meer angst en ellende. Of ze trekken zich er niets van aan en gebruiken de tijd die ze op hun kamer moeten zitten om leuke dingen te doen en weer op te laden. Ook voor jezelf zijn duidelijke grenzen, regels en afspraken belangrijk omdat je dan duidelijkheid hebt. Ook heel belangrijk dat de rest ook naar die regels en afspraken leeft en handelt. Daar gaat het vaak mis. De wereld is vaak veel flexibeler dan de gestelde algemene regels. Daar moet je mee leren omgaan.

Hooggevoelige mensen met een sterke wil zijn namelijk snel overprikkeld. Ze gaan snel over hun eigen grenzen heen. Aan de andere kant zijn het vaak ondernemende types die niet geschikt zijn om lang stil te zitten. Meestal zijn ze extravert en hebben ze andere mensen nodig om op te laden, niet geschikt om even rustig zelf te ontspannen terwijl ze dat wel regelmatig nodig hebben.

Om deze sterke wil het hoofd te bieden is het heel belangrijk om duidelijke regels af te spreken die voor iedereen gelden en die rechtvaardig en begrijpbaar zijn. Je moet om 7 uur naar bed omdat je anders de volgende dag moe bent. Binnen niet spelen met de bal omdat de bal anders mijn mooie kopjes stuk maakt. Door samen die regels te bespreken, ook als ze heel klein zijn, krijg je een gevoel van gelijkwaardigheid. Als ze een speelveld hebben waarbinnen zij vrij mogen bewegen, iedereen zich vrij mag bewegen, dan komt er duidelijkheid, autonomie en gelijkwaardigheid en kunnen ze zich zelf prima vermaken. Het wordt gemakkelijker als ze ouder worden omdat ze dan meer begrijpen maar ook op jonge leeftijd kan die duidelijkheid in combinatie met de vrijheid prima werken.

Deze mensen zijn een spiegel, dus als zij gedrag vertonen dat je niet graag ziet kun je ook even checken of dat gedrag niet bij jou vandaan kan komen. Wellicht heb jij nog een oude angst waar je je niet bewust van bent en hou je je kind daardoor te kort of krijgt het juist teveel vrijheid. Teveel vrijheid is voor deze kinderen ook niet fijn. Ze moeten weten waar ze aan toe zijn. Niet alle kinderen ontdekken die grenzen op een handige manier. Helaas. Als je de juiste balans weet te vinden dan is het niet zo moeilijk om deze kinderen door de ontwikkeling te loodsen. Datzelfde geldt als ze naar school gaan, ook dan hebben ze de ruime kaders en vrijheid nodig om zelf op ontdekkingstocht te gaan. In een klas met nog 30 kinderen is ook dat een uitdaging maar zeker een haalbare omdat deze kinderen goudeerlijk zijn. Aan de andere kant kunnen ze ook heel goed manipuleren, dus kijk uit. Ook lichaamstaal weten ze goed te lezen dus ze zien precies wat een opmerking met jou doet.

Narcisme

Taaldenkers met een hoog EQ en een sterke wil kunnen daardoor narcisme ontwikkelen. Doordat ze geen intern geweten hebben, dat beelddenkers juist in ruime mate bezitten, worden ze niet afgerekend op hun fouten en op wat ze een ander aan kwaad berokkenen. Als ze zich dan eenmaal in een vervelende situatie bevinden gaan ze van zich afslaan. Doordat ze geen gevoel van andere mensen overnemen en hun eigen gevoel weggestopt kan worden omdat het geen onderdeel van hun denkproces is kunnen ze steeds geraffineerder beslissingen nemen waarbij ze steeds minder rekening houden met gevoel. Narcisme ontwikkeld zich vaker bij mannen dan bij vrouwen vanwege het socialere brein van vrouwen, al zijn er zeker vrouwen die in staat zijn om geen geweten te hebben. Deze combinatie is voor iedereen lastig.

Het is belangrijk om je te realiseren dat deze combinatie een gegeven is en geen keuze. Natuurlijk is het aan de persoon zelf om iets met je eigenschappen te doen maar de omgeving speelt ook een belangrijke rol. Een omgeving die ruimte biedt aan manipulatie en geen duidelijke grenzen aangeeft in de jonge jaren zorgt voor een ontwikkeling waarin het brein leert hoe het kan manipuleren en dat dat blijkbaar kan en mag. Als een kind zo eenmaal voorgeprogrammeerd is is die eigenschap niet zo gemakkelijk weer af te leren. Door al op jonge leeftijd duidelijke normen en waarden te ‘programmeren’ kun je de sterke wil in goede banen leiden en kan het gebrek aan geweten geneutraliseerd worden. Slechte leefomstandigheden, te weinig liefde en aandacht, al jong in aanraking komen met slechte invloeden van buitenaf zijn funest. Maar ook op oudere leeftijd kunnen omstandigheden deze mensen in een positie plaatsen waarin zij alsnog hun macht en manipulatieve eigenschappen kunnen aanwenden. Vooral binnen relaties is het bekend dat narcisten heel ver kunnen gaan in beheersen en controleren. Deze combinatie va eigenschappen kan uiteindelijk wel hele mooie mensen opleveren. De sterke wil geeft ze sturing en het hoge EQ zorgt dat ze sociaal invoelend vermogen hebben doordat ze precies zien wat hun werkwijze met de ander doet. daardoor zijn het sterke leiders. Het dominantieprofiel kan ook een helpende hand bieden. Als de taaldenker links-dominante zintuigen heeft is de invloed van de rechterhersenhelft groter waardoor er minder kans is op het ontbreken van het geheugen en gaat de innerlijke gevoeligheid sneller een rol spelen.

Beelddenkende mannen die hun gevoel afsluiten omdat ze als man niet geacht worden gevoelig te zijn kunnen ook de eigenschap narcisme ontwikkelen. De manier waarmee je hiermee om moet gaan is dan wel anders. Overleven, frustratie moet ergens naartoe. Ik ben slimmer ik maak er gebruik succesmomentjes die ze heel hard nodig hebben en niet ergens anders krijgen. Genieten van ellende die je veroorzaakt.

narcisten ouders programmeren hun kind

Wat kun je doen om narcisme af te leren

Narcisme is een aangeleerd gedrag dat steeds dieper de persoonlijkheid binnen dringt. Hoe langer de persoon de gelegenheid krijgt om te manipuleren en ermee weg te komen des te lastiger is het om het gedrag weer af te leren.

Beelddenkende narcisten moet je laten inzien dat hun gevoeligheid er mag zijn, dat het niet zwak is om gevoelig te zijn. Zij hebben waarschijnlijk hun hele leven hun gevoel moeten onderdrukken, ofwel door omstandigheden in hun jeugd, danwel door een nare gebeurtenis of door latere omstandigheden waarbij ze hun gevoel niet kwijt konden of moesten wegdrukken. Gevoel kan teveel zijn waardoor het brein het gevoel geheel afsluit. Door het gevoel weer te erkennen en een kans te geven en het proces te begeleiden waarin de persoon weer durft te gaan voelen kan iemand de narcistische eigenschap weer loslaten. Dat moet wel onder professionele begeleiding gebeuren en moet vanuit de persoon zelf ondersteunt worden.

Taaldenkende narcisten moet je dwingen om zich aan de regels te houden. Indien nodig met harde hand. Niet toegeven en zorgen dat je de wetten en regels aan jou kant houdt. Geef ze geen kans om hun spelletje te spelen. Dat is niet gemakkelijk omdat ze er alles aan doen om hun gelijk te halen en ze precies weten waar je zwakke plekken zitten. Ook daar is hulp voor nodig. Hulp die vaak opgelegd moet worden omdat deze mensen moeite hebben om zelf in te zien dat ze fout zitten, ook als alles daarop wijst. Door de hoge intelligentie weten ze het echter vaak heel lang te verbloemen welke manipulatieve spelletjes ze spelen. Door hun hoge EQ weten vaak ze wel heel sociaal over te komen.